Η σμηγματορροϊκή δερματίτιδα (seborrheic dermatitis) χαρακτηρίζεται από λιπαρές φολίδες και κάπως ερυθρωπή απόχρωση του δέρματος. Εμφανίζεται στο 2-3% του πληθυσμού και είναι πιο συχνή στους άνδρες σε σχέση με τις γυναίκες.

Η πάθηση ανήκει στην κατηγορία του ενδογενούς εκζέματος.

Η νόσος εντοπίζεται σε περιοχές του σώματος όπου υπάρχουν πολλοί σμηγματογόνοι αδένες και παρουσιάζουν πιο έντονη δραστηριότητα. Κατά κύριο λόγο εμφανίζεται στο τριχωτό της κεφαλής και στις πτυχές στα πλαϊνά του κάτω μέρους της μύτης, επάνω από την κορυφή της μύτης και πάνω από το στέρνο. Εμφανίζεται επίσης στους μαστούς, στις πτυχές του δέρματος, στην περιοχή των γεννητικών οργάνων και γύρω από τον αφαλό σε παχύσαρκους ανθρώπους.

Δεν υπάρχει γνωστή αιτία για αυτή τη δερματολογική πάθηση. Κυριαρχεί πάντως η άποψη πως προέρχεται από μυκητίαση, ορμονολογικές διαταραχές ή από υπερπαραγωγή σμήγματος. Στην παθογένεια της σμηγματορροϊκής δερματίτιδας φαίνεται πως εμπλέκεται ένας λιπόφιλος μύκητας, το Pityrosporum ovale, και ενδεχομένως η νόσος είναι μια «απάντηση» στο μύκητα αυτό.

Η πιτυρίδα θα μπορούσε να θεωρηθεί πρώιμο στάδιο της σμηγματορροϊκής δερματίτιδα. Η βασική διαφορά ανάμεσα στην πιτυρίδα και τη σμηγματορροϊκή δερματίτιδα είναι ότι η πρώτη αντιπροσωπεύει μια ήπια, μη φλεγμονώδη νόσο, ενώ η δεύτερη είναι φλεγμονώδης.

Είναι πολύ κοινή νόσος σε παιδιά κάτω των 3 ετών. Δεν είναι μεταδοτική. Παρουσιάζει εξάρσεις και υφέσεις, όπως η  ψωρίαση. Πάντως, στην ψωρίαση τα λέπια είναι παχύτερα και το χρώμα του δέρματος πιο κόκκινο.

Συμπτώματα

Η πάθηση προκαλεί φαγούρα, ερεθισμό, δερματικές πλάκες και απολέπιση με ή χωρίς ερυθρότητα, απώλεια τριχών και έντονη πιτυρίδα. Στα μωρά είναι παροδική κατάσταση και τη περιγράφουμε με τον όρο “νινίδα”.

Η σμηγματορροϊκή δερματίτιδα μπορεί να προκαλέσει επίμονη απολέπιση και κνησμό. Μπορεί επίσης να εμφανιστεί σαν σμηγματόρροια του τριχωτού της κεφαλής, μια φολιδωτή κρούστα στην κορυφή του κεφαλιού του μωρού σας. Η δερματοπάθεια αυτή δεν εμφανίζεται συνήθως σε παιδιά μεγαλύτερα του ενός έτους.

Τα βασικά συμπτώματα είναι:

•  Περιοχή με φολίδες που μοιάζει λιπαρή και προκαλεί κνησμό στο τριχωτό της κεφαλής, στα πλάγια της μύτης, ανάμεσα στα φρύδια, πίσω από τα αφτιά ή επάνω στο στέρνο σας.
•  Επίμονη απολέπιση με κνησμό.
• Στα μωρά εμφανίζεται τις πρώτες εβδομάδες της ζωής, με κίτρινα λέπια στο τριχωτό της κεφαλής, καθώς επίσης και με ερυθρότητα και απολέπιση στο πρόσωπο και τις μασχαλιαίες πτυχές.
• Τα συμπτώματα χειροτερεύουν με το κρύο του χειμώνα, την υγρασία, το άγχος, την άσχημη ψυχολογική κατάσταση και την μόλυνση του περιβάλλοντος.

Μερικοί άνθρωποι γεννιούνται με κληρονομική τάση για σμηγματορροϊκή δερματίτιδα και δεν απαλλάσσονται ποτέ τελείως από αυτήν, αν και η θεραπεία μπορεί να την τηρήσει υπό έλεγχο. Μπορεί να εμφανιστεί σε περιόδους στρες ή σε άτομα με νευρολογικές καταστάσεις, όπως η νόσος Πάρκινσον.

Σε πτυχές δέρματος που διατηρούνται υγρές με την επαφή με άλλο δέρμα, για παράδειγμα, κάτω από τους μαστούς σας ή γύρω από τα γεννητικά σας όργανα, η δευτερογενής λοίμωξη από μύκητες μπορεί να περιπλέξει την κατάσταση. Μπορεί να έχετε μεγαλύτερη ευπάθεια σε αυτές τις καταστάσεις, αν παίρνετε αντιβιοτικά.

Θεραπεία

Για την απολέπιση η θεραπεία συνίσταται σε συχνό σαπούνισμα του κεφαλιού που ακολουθείται από προσεκτικό ξέβγαλμα.

Ο γιατρός σας μπορεί να σας συστήσει να πλένεστε εναλλακτικά με ένα κανονικό σαμπουάν και ένα φαρμακευτικό σαμπουάν που περιέχει σαλικυλικό οξύ, σουλφιδικό σελήνιο ή κετοκοναζόλη. Επίσης, συνιστάται 2 με 3 φορές την εβδομάδα η χρήση σαμπουάν που περιέχει εκχυλίσματα πίσσας.

Οι αλοιφές ή τα διαλύματα που περιέχουν υδροκορτιζόνη και οι κρέμες κετοκοναζόλης (Daktarin) μπορεί να ανακουφίσουν το δέρμα σας.

Μπορεί επίσης να χρειαστείτε θεραπεία για δευτερογενή μόλυνση.

Οι ασθενείς θα πρέπει να γνωρίζουν ότι η νόσος είναι κυκλική, με εξάρσεις κυρίως τους χειμερινούς μήνες. Ο ήλιος δεν χειροτερεύει τη σμηγματορροϊκή δερματίτιδα, αντιθέτως βοηθά στην ύφεση των συμπτωμάτων γιατί η UV-A και UV-B ακτινοβολία εμποδίζει την ανάπτυξη του βλαστομύκητα Pityrosporum ovale.  Θα πρέπει να αποφεύγετε το στρες.